Tükenmişlikten Çıkış Yolları: İstanbul Karmaşasında Zihni Yenilemek

 Geçen Pazar gecesi, Süpermen Olmadığımı Hatırladım başlıklı yazımı tamamlayıp huzurla yastığa başımı koymuştum. "Tamam," dedim, "haftaya hazırım." Ancak Pazartesi sabahı İstanbul gerçeği yüzüme çarptı. Okan’ı okula bırakıp ofise geçme planım, trafiğin kucağında bir buçuk saatlik bir mücadeleye dönüştü. Üstüne sporu sıkıştırıp trafiğe tekrar kalınca, Salı günü için en mantıklı karar evden çalışmaktı.

Ancak asıl hikaye, evden çalışırken "çok verimliyim" sandığım o anlarda başladı.

İstanbul sahilinde kışın yürüyüş yapan düşünceli adam - tükenmişlik ve zihinsel detoks

"Düşünme Yöntemin Bozulmuş"

Salı günü mailleri jet hızıyla cevaplıyor, işleri sıraya diziyordum. Kendimi oldukça üretken hissettiğim bir anda, mentorumla bir iş konusu üzerine yazıştım. Son mailimi gönderdikten saniyeler sonra telefonum çaldı. Mentorum arıyordu ve sesi her zamanki gibi netti. Söyledikleri ise tam bir soğuk duş etkisi yarattı:

"Düşünme yöntemin bozulmuş. Hemen izne çık. Gündelik yürüyüşünü artır ve güneş alabileceğin aydınlık bir ortamda çalış."

O an savunmaya geçebilirdim ama o, bu çıkarımı nasıl yaptığını tane tane anlatınca mesajı aldım. Meğer yorgunluğum sadece bedenimde değil, zihnimin kıvrımlarında, karar alma mekanizmalarımda bile kendini gösteriyormuş.

O akşam yemeği keyifsiz yedim ama mentorumun "beynini dinlendir" tavsiyesine uydum. Kendimi sahile vurdum. Podcast bile dinleme demişti; ben de sadece ritmine odaklanabileceğim, beynimi yormayan rap müzik listeleriyle, düşüncelerimden kaçarak adımladım.

Rutini Kırmak: Vapur, Deniz ve Yürüyüş

Ertesi gün ofise gittiğimde kulaklarımda hala o cümle yankılanıyordu: "Düşünme yöntemin bozulmuş."

Gelen her maili "yapılacaklar listesi"ne eklerken, bir yandan da "Bunları mesai saatlerine sığdırıp kendime nasıl zaman ayırırım?" sorusuyla boğuşuyordum. Rutini kırmak zorundaydım. Çarşamba günü spor çantam yanımda olmasına rağmen, ofisin dört duvarı arasında terlemek yerine eve erken dönüp eşimle yürüyüş yapmayı seçtim.

Perşembe günü ise şirket içi yılbaşı yemeğimiz vardı. Sırf zihnim boşalsın, otopilot modundan çıkayım diye arabayı bıraktım. Toplu taşımayla evden Üsküdar’a, oradan vapurla Beşiktaş’a geçtim. Boğaz havasını içime çektikten sonra Kuruçeşme’ye kadar 45 dakikalık bir yürüyüş yaptım.

Bu küçük değişiklik, bana şunu sorgulattı: Hafta sonu ve yıl sonu yaklaşırken kendime başka hangi 'farklı' tercihleri sunabilirim?

Elektronik Prangadan Kurtulmak

Hem doğum günümün hem de 2026'nın ayak sesleri yaklaşırken, yüzleştiğim "tükenmişlik" gerçeği beni radikal kararlar almaya itti. Hayatımdan neleri çıkarmalıyım? Neleri dahil etmeliyim?

Dün (Cumartesi) sabah, Okan’ı okula bıraktıktan sonra eşimle Florya sahiline indik. Yürüyüş sonrası AVM’ye geçerken telefonumu arabada unuttuğumu fark ettim. Geri dönmedim. O an, o "elektronik prangamdan" ayrı kalmak, dünyayla değil kendimle bağ kurmak istedim. İnanılmaz bir özgürlüktü.

2026 Öncesi Zihinsel Detoks Planı

Şu sıralar doğum günüm için İstanbul içinde, kapalı havuzu olan, sessiz sakin bir otel arayışındayım. Amacım sadece tatil yapmak değil; beynime gerçek bir "yeniden başlat" (restart) fırsatı sunmak.

Bu satırları Pazar öğleden sonra, oğlumla film keyfi yapmadan hemen önce yazıyorum. Çevremdeki dostlarımla, iş arkadaşlarımla konuştuğumda görüyorum ki yalnız değilim. Bu yoğun tempo, bu sürdürülebilir olmayan çalışma düzeni hepimizin ortak derdi.

Bana doğrudan bir faydası olmasa da, yoldaşların aynı dertlerden muzdarip olduğunu bilmek, bu mücadelede tek olmadığımı hissettiriyor. Belki de çözüm, Süpermen olmaya çalışmayı bırakıp, sadece "insan" olduğumuzu hatırlamakta saklıdır.

Mentorluk Deneyimim: iGrow

2021 yılının başında, tam da yeni yılın iş ve bireysel gelişim hedeflerini belirlediğim dönemde Yammer’da iGrow mentorluk programının 2. dönem başvuruların açıldığını görmemle beraber PMI içerisindeki bu mentorluk programından haberdar oldum. Mentorluk programının ilk dönemi 2020 yılında Life Sciences departmanı çalışanları tarafından başlatılmış ve program başarılı olunca global bir seviyeye taşınarak 2021 yılında tüm PMI çalışanlarına açılmıştı. O dönemki yöneticimi de bilgilendirerek, öncesinde belirlediğim gelişim alanında çalışmak üzere programa mentee olarak dahil oldum. Programın faydasını görünce 2022 yılında da farklı bir gelişim alanı belirleyerek bu yolculuğa devam ettim. Bu yıl için de programa katılmak için başvurumu yaptım, heyecanla eşleşeceğim mentorumu bekliyorum.

Mentorluğu tecrübe ve deneyim paylaşma ilişkisi olarak nitelendirebiliriz. Deneyimli kişi, tecrübesini bu tecrübeye ihtiyacı olan kişiyle paylaşır. Burada sadece olumlu tecrübeler değil olumsuz tecrübeler de paylaşılır. Böylece mentee, mentorunun deneyimlerinden faydalanmış olur. Mentor, edindiği tecrübeleri mentee’ye ileterek onun deneyim kazanmasına fayda sağlayarak bir tatmin ve doyum elde ederken, mentee de yaşayarak çok daha zor ve uzun zamanda elde edeceği tecrübeyi bir başkasından daha efektif bir şekilde elde edebilme fırsatını değerlendirir.

Bence mentor olmanın ilk ve en önemli şartı gönüllü olmaktır. Mentorun tecrübesini aktarmak için duyduğu istek ve gönüllülük sürecin başarısına doğrudan etki eder. Yeri gelmişken, kişisel olarak mentorluk sürecinin başarısız olması gibi bir durumun söz konusu olmadığını düşünüyorum çünkü en kötü deneyimde bile ne olmayacağınızı öğrenirsiniz. Benim bakış açımdan iyi bir mentor, benim geçtiğim yollardan benden önce geçmiş, dolayısıyla beni anlayabilecek ve bana destek olarak deneyimlerini aktarabilecek kişidir. İlişkiye mentee tarafından bakacak olursak, öğrenmeye ve gelişime açık olmak en önemli şarttır. Gelişim ve öğrenme demişken, bu iki kavram beraberinde hedef getirir. Mentee’nin sürece başlarken spesifik bir hedefi olmalı ve nereye gitmek istediğini bilmelidir. Mentorluk ilişkisinde proaktif olması gereken taraf mentee’dir. Mentee, hedefini bilmeli, doğru soruyu sorabilmeli ve zamanı iyi yönetmelidir. Karşılıklı sorumluluklar nelerdir diye düşündüğümde ilk aklıma gelen güven oluyor çünkü her iki taraf da samimiyetini açtığı bir ilişkide kafalarında güvenle ilgili bir kaygı duymak istemez. Bununla beraber, hepimiz gündelik iş sorumluluklarımızın üzerine bu süreç içerisinde yer aldığımız için zaman yönetimi ve ayırdığımız zaman içerisinde karşımızdakine konsantre olmamız ilişkinin verimliliği açısından önemli bir başka husus.

Sizlere biraz da menterloop’tan bahsetmek istiyorum. Programa dahil olduğum 2021 yılında bir MS Teams gurubu kurulmuştu. Duyurular, grup toplantıları ve mentorluk programından daha iyi faydalanabilmemiz için okumamız önerilen dökümanlar buradan paylaşılıyordu. Program başarılı bir şekilde ilerledikçe hem katılımcı sayısının artması hem de daha iyi yapılandırılmış bir sistem getirmek için katılımcılar menterloop uygulaması kullanmaya başladı. Mentorloop; EY, HP, Dior, Hilton gibi kurumsal müşterileri olan, 65bin kişiden fazla kayıtlı kullanıcısı olan bir platform. Sahip olduğu algoritması sayesinde kalabalık bir grubun içerisinde en akıllı eşleştirmeyi yapabiliyor. Böylece profilinizde belirttiğiniz ilgi ve gelişim alanlarına göre eşleştirmeler sistem tarafından yapılıyor. Silolar halinde çalışmamızın önüne geçmek için farklı coğrafya, kültür, dil ve ünvandaki kişileri eşleştirmesi sayesinde Menterloop dahiliyetçi, kapsayıcı bir ortam yaratıyor.

Özetleyecek olursam, mentorlük bir terapi, kariyer koçluğu ya da tüm sorularınızın cevabını bulacağınız bir süreç değildir. Aksine spesifik bir alanda mentee iseniz başkasının deneyimlerinden faydalanabileceğiniz mentor iseniz bir başkasının hayatına fayda katabileceğiniz bir ilişkidir. Gelişim odaklı ve güvene dayalı bu ilişkide doğru soruları sorarak ve zamanı iyi planlayarak maksimum faydayı elde edersiniz. Gelişim ihtiyacı konusunda açık ve şeffaf olduğunuz sürece hazırlıklı bir şekilde bu toplantılara katılırsanız programdan maksimum faydayı alacağınıza inanıyorum. Bu yolculuğu çıkacak olan herkese hedeflerine doğru somut adımlar atacağı verimli ve başarılı bir dönem dilerim.

17 Mart 2023 Cuma günü Mentorluk Programımız iGrow'daki deneyimleri Philip Morris Türkiye ekibi ile paylaştığım toplantımızdan bir hatıra