Leadership Lessons from Disney’s CEO

In his memoir “The Ride of a Lifetime”, Disney’s ex-CEO Robert Iger shares inspiring leadership lessons. When I was reading his memoir, I found his real-time experiences very beneficial. For instance, there was a case about integrity that impacted me, and I converted it into a blog post. If you are interested, you can also read it: Volkan Yorulmaz: No Price on Integrity

In the end of his book, Robert Iger spares a section for his leadership advice. Robert states that they are the lessons that shaped his professional life. When I googled Robert’s leadership lessons, there are a number of lessons listed in different sources but trust me, these are the original ones highlighted by Robert.

You can also find my highlights from this book in my blog: 

https://myhighlightz.blogspot.com/2022/07/the-ride-of-lifetime-robert-iger.html

Lessons to Lead By

To tell great stories, you need great talent.

Now more than ever: innovate or die. There can be no innovation if you operate out of fear of the new.

I talk a lot about “the relentless pursuit of perfection.” In practice, this can mean a lot of things, and it’s hard to define. It’s a mindset, more than a specific set of rules. It’s not about perfectionism at all costs. It’s about creating an environment in which people refuse to accept mediocrity. It’s about pushing back against the urge to say that “good enough” is good enough.

Take responsibility when you screw up. In work, in life, you’ll be more respected and trusted by the people around you if you own up to your mistakes. It’s impossible to avoid them; but it is possible to acknowledge them, learn from them, and set an example that it’s okay to get things wrong sometimes.

Be decent to people. Treat everyone with fairness and empathy. This doesn’t mean that you lower your expectations or convey the message that mistakes don’t matter. It means that you create an environment where people know you’ll hear them out, that you’re emotionally consistent and fair-minded, and that they’ll be given second chances for honest mistakes.

Excellence and fairness don’t have to be mutually exclusive. Strive for perfection but always be aware of the pitfalls of caring only about the product and never the people.

True integrity—a sense of knowing who you are and being guided by your own clear sense of right and wrong—is a kind of secret leadership weapon. If you trust your own instincts and treat people with respect, the company will come to represent the values you live by.

Value ability more than experience, and put people in roles that require more of them than they know they have in them.

Ask the questions you need to ask, admit without apology what you don’t understand, and do the work to learn what you need to learn as quickly as you can.

Managing creativity is an art, not a science. When giving notes, be mindful of how much of themselves the person you’re speaking to has poured into the project and how much is at stake for them.

Don’t start negatively, and don’t start small. People will often focus on little details as a way of masking a lack of any clear, coherent, big thoughts. If you start petty, you seem petty.

Of all the lessons I learned in my first year running prime time at ABC, the acceptance that creativity isn’t a science was the most profound. I became comfortable with failure—not with lack of effort, but with the fact that if you want innovation, you need to grant permission to fail.

Don’t be in the business of playing it safe. Be in the business of creating possibilities for greatness.

Don’t let ambition get ahead of opportunity. By fixating on a future job or project, you become impatient with where you are. You don’t tend enough to the responsibilities you do have, and so ambition can become counterproductive. It’s important to know how to find the balance—do the job you have well; be patient; look for opportunities to pitch in and expand and grow; and make yourself one of the people, through attitude and energy and focus, whom your bosses feel they have to turn to when an opportunity arises.

My former boss Dan Burke once handed me a note that said: “Avoid getting into the business of manufacturing trombone oil. You may become the greatest trombone-oil manufacturer in the world, but in the end, the world only consumes a few quarts of trombone oil a year!” He was telling me not to invest in small projects that would sap my and the company’s resources and not give much back. I still have that note in my desk, and I use it when talking to our executives about what to pursue and where to put their energy.

When the people at the top of a company have a dysfunctional relationship, there’s no way that the rest of the company can be functional. It’s like having two parents who fight all the time. The kids know, and they start to reflect the animosity back onto the parents and at each other.

As a leader, if you don’t do the work, the people around you are going to know, and you’ll lose their respect fast. You have to be attentive. You often have to sit through meetings that, if given the choice, you might choose not to sit through. You have to listen to other people’s problems and help find solutions. It’s all part of the job.

We all want to believe we’re indispensable. You have to be self-aware enough that you don’t cling to the notion that you are the only person who can do this job. At its essence, good leadership isn’t about being indispensable; it’s about helping others be prepared to step into your shoes—giving them access to your own decision-making, identifying the skills they need to develop and helping them improve, and sometimes being honest with them about why they’re not ready for the next step up.

A company’s reputation is the sum total of the actions of its people and the quality of its products. You have to demand integrity from your people and your products at all times.

Michael Eisner used to say, “micromanaging is underrated.” I agree with him—to a point. Sweating the details can show how much you care. “Great” is often a collection of very small things, after all. The downside of micromanagement is that it can be stultifying, and it can reinforce the feeling that you don’t trust the people who work for you.

Too often, we lead from a place of fear rather than courage, stubbornly trying to build a bulwark to protect old models that can’t possibly survive the sea change that is under way. It’s hard to look at your current models, sometimes even ones that are profitable in the moment, and make a decision to undermine them in order to face the change that’s coming.

If you walk up and down the halls constantly telling people “the sky is falling,” a sense of doom and gloom will, over time, permeate the company. You can’t communicate pessimism to the people around you. It’s ruinous to morale. No one wants to follow a pessimist.

Pessimism leads to paranoia, which leads to defensiveness, which leads to risk aversion.

Optimism emerges from faith in yourself and in the people who work for you. It’s not about saying things are good when they’re not, and it’s not about conveying some blind faith that “things will work out.” It’s about believing in your and others’ abilities.

People sometimes shy away from big swings because they build a case against trying something before they even step up to the plate. Long shots aren’t usually as long as they seem. With enough thoughtfulness and commitment, the boldest ideas can be executed.

You have to convey your priorities clearly and repeatedly. If you don’t articulate your priorities clearly, then the people around you don’t know what their own should be. Time and energy and capital get wasted.

You can do a lot for the morale of the people around you (and therefore the people around them) just by taking the guesswork out of their day to-day life. A lot of work is complex and requires intense amounts of focus and energy, but this kind of messaging is fairly simple: This is where we want to be. This is how we’re going to get there.

Technological advancements will eventually make older business models obsolete. You can either bemoan that and try with all your might to protect the status quo, or you can work hard to understand and embrace it with more enthusiasm and creativity than your competitors.

It should be about the future, not the past.

It’s easy to be optimistic when everyone is telling you you’re great. It’s much harder, and much more necessary, when your sense of yourself is on the line.

Treating others with respect is an undervalued currency when it comes to negotiating. A little respect goes a long way, and the absence of it can be very costly. You have to do the homework. You have to be prepared. You certainly can’t make a major acquisition, for example, without building the necessary models to help you determine whether a deal is the right one. But you also have to recognize that there is never 100 percent certainty. No matter how much data you’ve been given, it’s still, ultimately, a risk, and the decision to take that risk or not comes down to one person’s instinct.

If something doesn’t feel right to you, it won’t be right for you.

A lot of companies acquire others without much sensitivity toward what they’re really buying. They think they’re getting physical assets or manufacturing assets or intellectual property (in some industries, that’s more true than others). But usually what they’re really acquiring is people. In a creative business, that’s where the value lies.

As a leader, you are the embodiment of that company. What that means is this: Your values—your sense of integrity and decency and honesty, the way you comport yourself in the world—are a stand-in for the values of the company. You can be the head of a seven-person organization or a quarter-million-person organization, and the same truth holds: what people think of you is what they’ll think of your company.

There have been many times over the years when I’ve had to deliver difficult news to accomplished people, some of whom were friends, and some of whom had been unable to flourish in positions that I had put them in. I try to be as direct about the problem as possible, explaining what wasn’t working and why I didn’t think it was going to change. There’s a kind of euphemistic corporate language that is often deployed in those situations, and that has always struck me as offensive. If you respect the person, then you owe them a clear explanation for the decision you’re making. There’s no way for the conversation not to be painful, but at least it can be honest.

When hiring, try to surround yourself with people who are good in addition to being good at what they do. Genuine decency—an instinct for fairness and openness and mutual respect—is a rarer commodity in business than it should be, and you should look for it in the people you hire and nurture it in the people who work for you.

In any negotiation, be clear about where you stand from the beginning. There’s no short-term gain that’s worth the long-term erosion of trust that occurs when you go back on the expectation you created early on.

Projecting your anxiety onto your team is counterproductive. It’s subtle, but there’s a difference between communicating that you share their stress—that you’re in it with them—and communicating that you need them to deliver in order to alleviate your stress.

Most deals are personal. This is even more true if you’re negotiating with someone over something he or she has created. You have to know what you want out of any deal, but to get there you also need be aware of what’s at stake for the other person.

If you’re in the business of making something, be in the business of making something great.

The decision to disrupt a business model that is working for you requires no small amount of courage. It means intentionally taking on short-term losses in the hope that a long-term risk will pay off. Routines and priorities get disrupted. Traditional ways of doing business get slowly marginalized and eroded—and start to lose money—as a new model takes over. That’s a big ask, in terms of a company’s culture and mindset. When you do it, you’re saying to people who for their entire careers have been compensated based on the success of their traditional business: “Don’t worry about that too much anymore. Worry about this instead.” But this isn’t profitable yet, and won’t be for a while. Deal with this kind of uncertainty by going back to basics: Lay out your strategic priorities clearly. Remain optimistic in the face of the unknown. And be accessible and fair-minded to people whose work lives are being thrown into disarray.

It’s not good to have power for too long. You don’t realize the way your voice seems to boom louder than every other voice in the room. You get used to people withholding their opinions until they hear what you have to say. People are afraid to bring ideas to you, afraid to dissent, afraid to engage. This can happen even to the most well-intentioned leaders. You have to work consciously and actively to fend off its corrosive effects.

You have to approach your work and life with a sense of genuine humility. The success I’ve enjoyed has been due in part to my own efforts, but it’s also been due to so much beyond me, the efforts and support and examples of so many people, and to twists of fate beyond my control.

Hold on to your awareness of yourself, even as the world tells you how important and powerful you are. The moment you start to believe it all too much, the moment you look at yourself in the mirror and see a title emblazoned on your forehead, you’ve lost your way.  

No Price on Integrity

In a tweet on 29 May 2018, the “Roseanne” star Roseanne Barr referred to Valerie Jarrett as a product of the Muslim Brotherhood and the “Planet of the Apes.” Valerie Jarrett, the former senior advisor to President Barack Obama, said a racist tweet from actor Roseanne Barr should be used as a “teaching moment.” Roseanne was the biggest TV show in ABC (until May 2018) and The Walt Disney Company is the parent company of ABC.  

Without doubt, tone does start at the top. This is what we call “tone at the top” and the importance of tone at the top was highly mentioned in Corporate Ethics and Compliance Management Certification program (by Turkish Integrity Center of Excellence) that I completed last year. 

I have recently read “The Ride of a Lifetime” by Robert Iger, former CEO of Disney. In his terrific book, there is a reference to this “teaching moment” and how he led it. Let’s have a look at how former Disney CEO Robert Iger managed this situation from the top: 

I sent an email to the Disney board: “This morning we all woke up to a tweet by Roseanne Barr, in which she referred to Valerie Jarrett as a product of the Muslim Brotherhood and Planet of the Apes. We found this comment, no matter what its context was, to be intolerable and deplorable, and we made the decision to cancel Roseanne’s show. I don’t mean to stand on a high horse, but as a company, we have always tried to do what we felt was right, no matter what the politics or the commerce. In other words, demanding quality and integrity from all of our people and of all of our products is paramount, and there is no room for second chances, or for tolerance when it comes to an overt transgression that discredits the company in any way. Roseanne’s tweet violated that tenet and our only choice was to do what was morally right. A statement will be released momentarily.” 

It was an easy decision, really. I never asked what the financial repercussions would be, and didn’t care. In moments like that, you have to look past whatever the commercial losses are and be guided, again, by the simple rule that there’s nothing more important than the quality and integrity of your people and your product. Everything depends on upholding that principle. 

For me, Robert and the management team did what the top had to do to preserve the integrity of the corporation’s values. From investors’ point of view, there is no effortless way to quantify the level of integrity embodied in a company's DNA. Every company will say it prioritizes corporate responsibility. Actions speak louder than words, however. And this is a good example of how action towards integrity can be taken. 

 

Tüketiciyi Anla, Yanlışı Doğruya Çevir

Capital dergisinin Nisan sayında McDonalds Türkiye CEO’su Oğuz Uçanlar, kendilerinin yaptığı en büyük hatalardan birinin çok fazla yeni ürün çıkarmak olduğunu belirtip, şu açıklamada bulunmuş:

“Çok fazla seçenekle daha fazla tüketiciye ulaşmak istedik. Yeni ürünler maliyet yapımızı bozdu. Sektör olarak birbirimize zarar verdik. Tüketiciyi anlayıp onların beklentilerine karşılık gelen ürünü geliştirmemiz lazımdı. Ürün geliştirip bunu kime satarım mantığı doğru değil.”

Bu samimi paylaşım aslında tüketici merkezli olmanın önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Mc Donalds Türkiye CEO’sunun paylaştığı örnekteki gibi tüketicilerin ihtiyaçlarını tüketicilerden öğrenmeden ürün tasarlayıp sunmak şirketlere hem ekonomik hem de stratejik olarak zarar verir. Bu durumlar karşılaşmamak için ne mi yapmak gerekir?

Her şeyi bilmediğimizi itiraf etmemiz ve farklı görüşlere açık olmamız gerekir. Varsayımlarımızı sorgulayacak ve müşterilerimizi dinleyecek cesaretimizin olması gerekir. Risk alacak, yeni şeyler öğrenecek cesaretimizin ve verilere ilişkin olarak eyleme geçmemize ve gerçekten fark yaratmamıza imkan verecek disiplinimizin bulunması gerekir. Bu süreç içerisinde de tabi ki hatalarımız olacaktır. Ancak bu hatalar daha küçük kayıplar vermemize ve yapacağımız doğrular için öğrenmemize de yardımcı olacaktır. Bu konuda bir muhabir ile CEO arasında geçtiği iddia edilen bir diyalogu paylaşarak hata yapmaktan çekinmemeyi, bununla beraber hatalarımızdan çıkaracağımız derslerin bizi doğrulara götüreceğini hatırlatırım.

Muhabir, CEO’ya “Başarınızın sırrı nedir?” diye sorar; CEO iki kelimeyle “Doğru kararlar” der. Muhabir, “Doğru kararları nasıl alıyorsunuz?” diye sorar; CEO “Tecrübe” der. Muhabir, “Tecrübenin sırrı nedir?” diye sorar; CEO iki kelimeyle “Yanlış kararlar” der.
 

Journalist: What's the secret of your success?
CEO: Right decisions.
Journalist: How do you make right decisions?
CEO: Experience.
Journalist: How do you get that kind of experience?
CEO: Wrong decisions.

Empati Nedir Derlerse...

Empati kelimesiyle lise yıllarında felsefe dersinde tanışmıştım. Kısaca kendini karşındakinin yerine koymak olarak bildiğimiz bu kelimeyi bir örnekle pekiştirmemiz istenirse, çok güzel bir örnek var karşımızda.

Mong Hyun Yoon, Kore’deki 30 yıllık tecrübenin ardından Hyundai Assan’ın Türkiye yürüttüğü tüm operasyonlardan sorumlu tepe yöneticisi pozisyonuna atanmış. Yoon, Türkiye’de 2016 yılının başından beri çalışmaya başlamış. Mong Hyun Yoon, yazdığı mektup ile çalışanlarıyla empati yapmak adına oruç tutmaya başladığını ifade etmiş. Koreli patron "Geçen seneden başlayarak ben de HAOS ailesi ile aynı duyguları paylaşmak adına oruç tutmayı alışkanlık haline getirdim" demiş.

Mong Hyun Yoon'un mektubunu okuyanlar hoşgörü ve saygı adına atılan bu müthiş adım karşısında takdirlerini dile getirmekten kendilerini alamamışlar. Yoon, mektubunun bir bölümünde şunları söyleyerek patronun işçisini anlaması hususunda birçok şirket yönetisine de örnek olmuş: "Ben ofiste çalışmama rağmen oruç tutmak kolay olmazken, üretim hattında çalışan arkadaşlarımızın su bile içmeden çalışmaları beni bir yabancı olarak hayret içinde bıraktı. Memnuniyetimi dile getirip sizlerle gurur duyduğumu ifade etmek isterim."

Şimdi bu mektubun Türkçe halini bir okuyun ve bu yöneticinin ekibinde çalışan bir direk raporlayan kişiyi düşünün. Sizce haksızlığa uğradığından, amirinin kendisini anlamadığından, saygısızlığa uğradığından bahsedebilir mi? Kesinlikle hayır! Böyle empati yapma yetkinliğini geliştirmiş yöneticilerin hızla artması çalışma ortamlarımız için çok faydalı olur. Umarım sayıları şiddetle artar...

9 Yılda Öğrendiğim 9 Şey

​3 Eylül 2007 tarihinde başladığım iş hayatımın 9. yılını kutladığım şu günlerde geriye dönüp geçen zaman diliminde gözlemlediğim veya tecrübe ettiğim dersleri kaleme alıp saklamak istedim. Böylece hem kendime bir özet hem de okuyanlara faydalanabilecekleri bir kaynak bırakmayı amaçladım.  

Geride kalan 9 yıllık dönemin tamamını çok uluslu firmalarda ve genel olarak finans ve denetim ile ilgili alanlarda geçirdim. 2007’den 2010’a denetim ve danışmanlık alanında faaliyet gösteren PriceWaterhouseCoopers’ta, 2010’dan 2013’e dünyanın otomotiv devlerinden biri olan General Motors’ta çalıştım. Son 3 yıl 1 aydır da dünyanın bir numaralı sigarasını üreten firmada çalışıyorum. Bu üç firmada farklı ekiplerle ve yöneticilerle çalışma fırsatı buldum. Birbirinden farklı liderlik ve yöneticilik özellikleri olan kişileri gözlemledim, onlarla iletişim ve etkileşim içerisinde kendime bir şeyler katmayı hedefledim. Dolu dolu geçen bu 9 yılın sonunda aldığım dersleri özetle 9 maddede topladım:

• Her şeyin başı sorumluluğunu yerine getirmek
• Planlı ol, not al, ajandanı yönet
• Etkin bir network sahibi ol
• Yan masanda olup bitenden haberin olsun (büyük resmi kaçırma)
• Profesyonellik dedikleri şey ketum olmayı gerektirir
• Ya bir role-model’in ya da bir coach’un olsun
• Heyecanı kaybetme, kaybediyorsan gerekli aksiyonu al
• Özgün liderliğini keşfet
• Hiç kimseye çok güvenme

Orta okul ve lise yıllarında tarih derslerinde savaşların sebep ve sonuçlarını sorarlar, yukarıdaki gibi maddeleri ezberlettirirlerdi. Sınavı geçinceye kadar aklımızda tutar, sonra da bir daha asla hatırla(ya)mazdık. Gelin bu 9 madde de öyle olmasın, biraz detaylandıralım.

Önce sorumluluğunu yerine getir

Çalışanın işvereniyle arasındaki iş akdinin gereği olarak öncelikle kendisine atanan sorumlulukları yerine getirmesi gerekmektedir. Her profesyonel, kendisinden beklendiği üzere, önce işini yapmalıdır. Unutmamalıyız ki, işveren tanımlanmış sorumlulukların yerine getirilmesi için para ödemektedir. Çalıştığımız firmada bizim gibi tüm çalışanların bir takımı oluşturduğunu düşünürsek, hepimizin sorumluluklarını tam olarak yerine getirmesi günün sonunda bizim de kazanan bir takım olmamızı sağlayacaktır. Ve unutmayın ki kazananlar daima ödüllendirilir ve takdir edilir.



Eğer kariyerinizde hedeflediğiniz noktaya ulaşmak istiyorsanız, önce bu birinci maddeyi layıkıyla yerine getirmeniz gerekiyor. Özellikle kariyerinizin başındayken, almış olduğunuz yüksek eğitiminize paralel olmayan daha basit işlerle meslek hayatınıza başlayabilirsiniz. Title’ınızın “assistant” ya da “trainee” unvanını içermesi, önemli toplantıları dahil edilmemeniz, ofiste geçen belirli bir sürenin basit ofis işleriyle geçiyor olması sizi demotive etmesin. Bundan hiç gocunmadan, bu işin de üyesi olduğunuz o ekipte biri tarafından yapılması gerektiğinin bilincinde olarak o işe sarılın. Öğrenmek için geçen kariyerinizin ilk yıllarında da kıdem ve tecrübeniz ile ekibin en saygın personeli olacağınız kariyerinizin son yıllarında da her işinizi önemseyip sorumluluklarınızı bilinçli bir şekilde yerine getirin. “Ya harika bir şey yap, ya da harika bir şekilde yap” sözünü mottonuz haline getirin ve size verilen sorumluluğu katma değerinizi de katarak ekibinize sunun. Özellikle performans değerlendirmelerinde amirlerinizin öncelikle bakacağı şeyi işinizi ne derece iyi yaptığınızı değerlendirmek olacaktır. Bu sebeple hedeflediğiniz performans zamları ve terfiler için öncelikle size verilen sorumlulukları yerine getirmeniz gerektiğini unutmadan işinize ve gerekliliklerine yoğunlaşın.

Ünvanınız ne olursa olsun, sorumluluğunuz nereden başlayıp nerede biterse bitsin, siz üstlenmiş olduğunuz o sorumluluğun tek ve asıl sorumlususunuz. (Unutma ki sen de bir patronsun, hakkını ver) Şirketin organizasyon şemasındaki yeriniz ne olursa olsun siz hakkını vererek sorumluluklarınızı yerine getirin. İşinizi yönetin. Liderlik edin. Unutmayın bunları yapabilmeniz için illa ki altınızda size raporlayan onlarca insan olmasına gerek yok. Bir çok “direct report”u olup da hala sahip olduğu işte yöneticilik vasıflarını ve liderlik yetkinliklerini kullanamayan kişilere inat, A’dan Z’ye alanına hakim, sorumluluğunun bilincinde, kendine güvenen bir birey kartvizitinde havalı ünvanlara ihtiyaç duymadan gayet başarılı bir şekilde kendi işine patronluk yapabilir. Ayrıca konuya geniş çerçeveden bakarsak, üst düzey bir yönetici de işinin ve işin getirdiği sorumluluklarının hakkını veremediği durumlarla karşılaşabiliyor. Bunda karşılaşılan zor insanlarla başa çıkabilmek özellikle önemli pay sahibi oluyor. İşte bu durumda teknik yeterliliklerle birlikte yönetimsel yetkinliklerin gelişmiş olması da olası sorunların üstesinden gelmekte önemli pay sahibi olacaktır.

Planlı ol, not al, ajandanı yönet



İlk maddede işimizi iyi yapmanın öneminden bahsetmişken, işimizi yapış şeklinden hiç bahsetmedik. Benim gözlemlerim, işinde başarılı, alanına hakim her yöneticinin planlı bir şekilde çalıştığını gösteriyor. Lisedeyken bir hocamız tahtaya Fransızca bir cümle yazıp bir sonraki hafta bunun ne demek olduğunu açıklayan öğrenciye bir üst not için kanaat notu kullanacağını söylemişti. Ertesi hafta geldiğinde tahtada yazan cümlenin “not alarak çalışın” olduğunu öğrendiğimizde “bu muymuş yani” demiştik. Aslında hem okulda hem de işte not almak ve alınan notları planlı bir şekilde değerlendirip uygulamak çok önemli. Günümüz iş dünyasında birçok toplantıya giriyoruz, bunların bir kısmı bilgilendirmeden öteye gitmezken bir kısmı ise hararetli tartışmaların yaşandığı ve fikirlerin adeta çatıştığı toplantılar oluyor. Bu toplantılarda pek çok kişinin önünde not defteri mevcut oluyor ancak bu deftere ismini yazmak ya da imza atmak yerine toplantı gündemine dair önemli notlar alanlar hep günün sonunda da farkı yaratan kişiler oluyor. Tabii ki not almak sizi tek başına bir yere taşımaz, burada asıl vurgulamak istediğim planlı bir şekilde hareket etmeniz. 

“Ferrarisini Satan Bilge” ve “Ünvansız Lider” kitaplarının yazarı Robin Sharma’yı severek okuyorum. Kendisinin ofiste mesaiye başlamayla ilgili güzel bir önerisi var. Çoğumuzun güne bilgisayarımızı açıp, mailleri ve iş telefonumuzdaki mesajları kontrol edip bunlardan önemlilere cevap vererek başladığımızı söylüyor. İşte bunu yaparken de o günü planlamayı es geçtiğimizin altını çiziyor. Bunun yerine işe gittiğimizde ilk işimizin akşam eve giderken o gün nelerin bitirmiş olması gerektiğini planlamak olduğunu belirtiyor. Bunun için de öncelikle günlük olarak yapılması gerekenleri yazmamızı, sonrasında da belirli aralıklarla o hafta, ay ve yıl içerisinde tamamlamamız gereken sorumluluklar için ajandamızı şekillendirmemizi tavsiye ediyor. Ben de bu sistemi uygulayarak gün içerisindeki iniş-çıkışlardan etkilenmeden o gün yapmam gerekenleri basit bir şekilde izleyebiliyorum ve gün sonunda eve giderken neleri bitirdiğimi ve varsa ertesi güne sarkan işlerimi takip edebiliyorum. Notlarınızı çağın gerekliliklerine göre farklı yazılımlarda takip edebileceğiniz gibi klasik ajandalarda da izleyebilirsiniz, önemli olan sizin kendinizi rahat hissetmeniz ve yapacaklarınızın listesini eksiksiz not almanız.

Etkin bir network sahibi ol



Sabancı Üniversitesi’nde yönetim bilimleri (MBA) alanında yüksek lisansımı yaparken çarşamba günleri iş dünyasından tepe yöneticiler okulumuzda workshoplara katılırlardı. Bu workshopların birinde ülkemizde de faaliyet gösteren çok uluslu büyük bankalardan birinin yöneticisi, “iş dünyasında herşey çalışmakla olmaz, bazen kimi tanıdığınız da sizin başarılı işler ortaya çıkarmanızı sağlar” demişti. Konuyu pekiştirmek için verdiği örneklerde davetlere mutlaka katıldığını, her defasında özellikle farklı insanlarla tanışmaya özen gösterdiğini, kartvizit değiştirmenin çok önemli olduğunu ve her gün mutlaka telefon rehberini gezip bir süredir aramadığı birini arayarak network’ünü canlı tuttuğunu ve sarfettiği bu eforun hep karşılığını aldığı anlatmıştı. 

İşte ilk o zaman bu havalı “networking” kavramı ile tanışmıştım. Sonrasında çalıştığım şirketlerde de geniş bir network’e sahip olan her seviyeden çalışanın bir yerlere gelirken bazı engelleri daha kolay aşabildiğini gözlemledim. Bu sebeple, sadece çalıştığınız departmanda değil de diğer departmanlarda da arkadaşlarınız olsun. Sırf çıkar için de bunu yapmayın. Büyük resmi görmek ve şirketinizin operasyonlarını anlamanız için de bu size avantaj sağlar. Farklı departmandaki arkadaşınıza bir gün sizin işiniz düştüğünde bir şey rica edecekken bu size konfor alanı yaratır. Yine şirket dışında da network’ünüzün geniş olması müşteri ve tedarikçilerle ilişkilerinizde yeri geldiğinde rüzgarın sizin lehinize dönmesini, sektörde olup bitenleri de takip etmenizi sağlayacaktır. Tabii ki network’ün geniş olması kadar canlı tutulması yani bağlantılarla sıcak ilişkilerin devam ettirilmesi de önemli. Harvard Business Review’in günlük olarak yayınladığı ve gönderdiği ipuçlarında bu konuda faydalı bir öneri paylaşılmıştı: Her gün öğle yemeğini farklı biriyle yiyin. Kesinlikle öğle araları, kahve-sigara molaları, şirketin sosyal aktiviteleri network’ünüzü genişletmek, yeni bir çevre edinmek için eşsiz fırsatlardır. Bunları etkin bir şekilde değerlendirin.

Yan masanda olan bitenden haberin olsun



Network’ün öneminden bahsederken diğer departmanlardaki insanlar ile kuracağınız ilişkinin şirketinizin operasyonlarını anlamak için size fayda sağlayacağını belirtmiştim. Bu konu özellikle büyük ve çok uluslu firmaların personellerine getirdiği uzmanlaştırma kültürü sebebiyle çalışanın kendi alanına derinlemesine yoğunlaşmasından ötürü etrafında neler olup bittiğini kaçırması ihtimalini düşündüğümüzde çok daha önemli bir hal alıyor. Siz size verilen sorumluluk kapsamında işinize çok hakim olabilirsiniz, ancak günümüzün dinamik iş dünyasında bu kariyer hedeflerinize ulaşmak için yeterli olmaz. Bunu illa ki çevrenizde olup bitenleri anlayıp kendi işinizle bağlantılarını kavrayarak pekiştirmelisiniz. Özetle büyük resmi görebilmek için kafanızı kaldırın ve çevrenizi gözlemleyin. 

Sorumluluğunuzdaki masanın işlerine olan hakimiyetiniz sizin o masada kalmanızı sağlar, bir terfi ile amirinizin masasına ya da bir başka firmadaki amir pozisyonuna geçmeyi hedefliyorsanız mutlaka öncelikle kendi departmanınız olmak üzere diğer departmanlarda da neler olup bittiği konusunda bilgi ve fikir sahibi olmalısınız. Bununla beraber şirketinizin nasıl faaliyet gösterdiğini, operasyonun nasıl yönetildiğini, sizin sorumluluklarınızın bu operasyon içindeki önemini çok iyi kavramanız gerekir. Back-up sistemi ile çalışan organizasyonlarda bir çalışanın yokluğunda onun yerine aynı departman içerisinden biri bakar. Siz de bu back-up sistemine dahil olma konusunda istekli olursanız kendi masanız dışında bir masanın da genel olarak sorumluluklarını yerine getirebilir duruma gelirsiniz. Bu da sizin avantajınıza olacaktır. Özellikle yönetici pozisyonlarındaki kişileri gözlemlediğimde her masanın işlerini detaylı olarak bilmeseler de günün sonunda her masadaki faaliyetin operasyonu ya da finansal tabloları nasıl etkilediğini çok iyi biliyor olduklarını fark ettim. Eğer sizin de hedefleriniz tepedeki yönetici pozisyonlarıysa sorumluluklarınızı harika bir şekilde yerine getirirken ekip arkadaşlarınızın sorumluluklarını da anlayıp büyük resmi görmek için çaba sarf edin.

Profesyonellik dedikleri şey ketum olmayı gerektirir



İş hayatında bulunduğunuz pozisyon stratejik olsun ya da olmasın bir gün elinize şirketinizle, sektördeki rakip(ler)inizle, yeni çıkaracağınız ürünle, ekip arkadaşınızla ya da direk sizinle ilgili çok önemli bilgiler ulaşabilir. Bu bilgileri iyi analiz edip biriyle paylaşılabilir olup olmadığı konusunu gözden geçirmeden kesinlikle en samimi çalışma arkadaşınızla dahi paylaşmamalısınız. Bu aşamada yapacağınız yanlış bir tercih hem sizin adınıza bir hata olarak hanenize yazılır, hem de şirketinizin zarar görmesine ya da itibar kaybetmesine sebep olabilir. Yine Sabancı Üniversitesi’ndeki workshopların birinde Jan Nahum bizlere iş hayatına yönelik verdiği bir tavsiyede, yürütmekte olduğunuz bir projeyi finalize oluncaya kadar en yakın iş arkadaşınızla bile paylaşmayın diye öğütte bulunmuştu ve başından geçen benzer bir olayda kendisinin bitirme aşamasına getirdiği bir projeyi bir iş arkadaşıyla paylaştıktan hemen sonra o iş arkadaşının genel müdürden bu projenin hayata geçmesi için onay aldığında yaşadığı hayal kırıklığını paylaşmıştı. 

Benzer şekilde günümüzde sıklıkla kullandığımız sosyal medya araçlarında da (twitter, facebook, instagram, snapchat, linkedin, vb.) işimizle ilgili önem arz eden konuları paylaşmaktan sakınmalıyız. Bilginin hızlı bir şekilde ve dezenformasyona da uğrayabilecek bir biçimde bu kanallarda yayılması yine istenmeyen sonuçlara yol açabilir ve bu da hem bize hem de çalıştığımız kuruma zarar verir. Tabii ki duvarları olan ve iletişimi zor bir ekip arkadaşı olmadan iş arkadaşlarımızla samimi paylaşımlarda bulunup güçlü ilişkiler kuracağız. Ancak paylaşımlarımızda profesyonelliğin gerekliliklerini yerine getirip neyin paylaşılıp neyin saklanması gerektiğini tartıp ona göre hareket etmeliyiz.

Ya bir role-model’in ya da bir coach’un olsun



Ulaşmak istediğiniz kariyer hedefini belirlerken kendiniz için bir role-model belirleyip onun başarı öyküsünden esinlenerek kendi başarı hikayenizi yazabilirsiniz. Tabii ki tek bir role-model belirlemek durumunda değilsiniz, farklı özellikler için farklı liderleri örnek alıp dilediğiniz özelliklerini hayatınıza adapte edebilirsiniz. Bu noktada örnek alacağınız kişinin biyografisini okumak, yaşayan kişiler ile linkedin gibi farklı kaynaklardan iletişime geçmek, onlar üzerine yazılmış incelemeleri takip etmek size bakış açısı kazandıracaktır. Örneğin Steve Jobs’un biyografisini okuyuncaya kadar sunum tekniklerine yönelik birçok eğitim alsam da başarılı sunumlar yapmaktan uzak bir performansım vardı. Kitapta Jobs’un Powerpoint’ten sunum yapan bir kişinin anlattıklarına hakim olması için o slaytlar olmadan sunabilecek donanımda olması gerektiğini, bu sebeple kendisinin ofiste Powerpoint kullanmayı yasakladığını okudum. Ben de bundan etkilenip hazırladığım sunumlarda slaytlar hiç yokmuş gibi çalışmalarımı yapıp sunuma çıkmaya başladım. Gerçekten de bu sunum performansımı olumlu yönde etkiledi.

Pek tabii ki çalıştığınız şirkette koçluk/mentörlük sistemi varsa bunu da iş hayatınıza aktif bir şekilde adapte ederek koçunuzdan/mentörünüzden alacağınız tüyolarla iş yapış şeklinizi farklılaştırıp kendinizi ulaşmak istediğiniz seviyeye taşıyabilirsiniz. Hatta illa bu sistem şirketinizde aktif olarak kullanılmasa bile yukarıda bahsettiğim networking faaliyetleriniz kapsamında yöneticilik niteliklerini beğendiğiniz kişilerle iletişim kurup onlardan geribildirim ve öneriler toplayarak kendinizi geliştirebilirsiniz.

Heyecanı kaybetme, kaybediyorsan gerekli aksiyonu al



Her sabah masanıza oturduğunuzda o gün yapacaklarınız için duyduğunuz önem ve istek, işinize olan bağlılığınızın en güzel göstergesidir. Heyecan konusunda 9 yıllık gözlemlerime göre, heyecanını kaybetmiş insanlar ay sonunda maaşını alıp ailesini geçindirmek için çalışıyor olmaktan hayıflanırken, heyecanla işine bağlı olan çalışanlar ise sürekli işiyle ilgili geliştirilebilir alanları kovalayan, ek sorumluluk almak için çaba gösteren, kendini güncel tutan ve farklılaştırmaya çalışan bireyler olarak hem kendine hem de şirketine değer katıyorlar. Hal böyle olunca da sarf edilen bu eforu birileri mutlaka görüp takdir ediyor ve bu onlara performans zammı ya da terfi olarak geri dönüyor. Bu sebeple kişi kendi durumunu değerlendirip özeleştirisini yapmalı ve eğer mevcut durumda üstlendiği sorumluluklar için heyecan duymuyorsa bir aksiyon planını hayata geçirmelidir. 

Peki böyle bir durumda neler yapılabilir? Kişi ek sorumluluklar isteyerek “job enrichment” olarak nitelendirilen iş zenginleştirmesi yöntemiyle yeni sorumluluklar tecrübe edebilir. Yine amiriyle durumu paylaşıp rotasyon çerçevesinde bölüm içerisinde farklı bir pozisyon ile yola devam edip daha önce yapmadığı işleri yapıp hem yeni bir şeyler öğrenmenin, hem de yeni bir şeyler yapmanın heyecanını hayatına dahil edebilir. Çalışan eğer yeteneklerinin ve donanımlarının bulunduğu departman dışında da çalışmasına elverişli olduğunu düşünüyorsa, kendisine uygun bulduğu pozisyon için ilgili departman yöneticisi ve İK yönetici ile görüşüp talebini ileterek açılacak pozisyon için havuzda kendine yer edinebilir. Yine tüm bu saydıklarımla soruna çözüm bulamıyorsa iş değişikliği ile yeni bir firmada, yeni ekip arkadaşları ve yeni sorumluluklarla kariyerine devam edebilir. Organizasyon kültürü dersinde öğretilen verilere göre çalışanların düşük performans ve düşük iş tatmini yaşamalarının sebeplerinden biride içinde bulundukları organizasyonun kültürüne tam olarak adapte olamamalarıdır. Bu sorunu aşan çalışanların performanslarında yükseliş ve buna bağlı olarak yaptıkları işten tatmin olma seviyelerinde artış gözlemlenmiştir.

Özgün liderliğini keşfet

Öncelikle bu bölüme kadar olan bölümleri büyük ölçüde ilk yedi yıllık tecrübemle yazdığımı, bu bölümü ise sekizinci yılımdaki tecrübemle kaleme aldığımı belirtmek isterim. Gelelim bu sene eklediğimiz özgün liderlik konusuna. Harvard Business Review’in Liderlik üzerine yazılmış bilimsel makaleleri bir araya getirdiği kitabındaki Özgün Liderliğinizi Keşfetmek adlı makale kitaptaki en çok ilgimi çeken çalışma oldu. Makalede liderlik konusunda çalışan bilim insanlarının büyük liderlerin tanımlayıcı tarzlarını, niteliklerini veya kişilik özelliklerini belirlemek çabasıyla binden fazla çalışma yürüttüğü ancak bu çalışmalardan hiçbirinin ideal liderin net bir profilini çıkaramadığı belirtilmiş. Eğer bilimciler seri üretilmiş bir liderlik tarzı tarzı ortaya koymuş olsaydı, insanlar sonsuza kadar onu taklit etmeye çalışacaklardı. Neticesinde insan değil, oyun karakteri haline gelirlerdi, böylelikle de başkaları anında içlerini okurdu.



Yukarıdaki altıncı maddede belirttiğim gibi (ya bir role-modelin ya da bir coach’un olsun) başkalarının deneyimlerinden öğrenebilirsiniz, ama onlar gibi olmaya çalıştığınızda başarılı olmanız imkansızdır. İnsanlar özgün ve sahici olduğunuzda size güvenir, başka birinin kopyası olduğunuzda değil. Lider olmanız için yine yukarıdaki ilk maddede belirttiğim gibi (önce sorumluluğunu yerine getir) kuruluşunuzun tepesinde olmanız gerekmez. Özgün bir lider olmak için de bir liderin belirli nitelikleri veya kişisel özellikleriyle doğmak zorunda değilsiniz. Önemli olan potansiyelinizi keşfetmek. Young & Rubicam’ın CEO’su Ann Fudge’un bu konudaki söylemi ilham verici: “İster iş ister devlet hayatında ya da kar amacı gütmeyen bir gönüllü olarak olsun, hepimizin içinde liderlik kıvılcımı vardır. Karşımızdakine meydan okuma, liderlik yeteneklerimizi başkalarına hizmet etmek için nerede kullanacağımızı keşfetmemize yetecek kadar kendimizi iyi anlamaktır.” Deneyimlerinden özfarkındalık geliştirebilen birisi kendi değer ve ilkelerini gerçekleştirerek bu farkındalığa uygun olarak hareket eder. Dış ödül ve takdirler için duyduğu arzu kadar bu iç değerler tarafından da harekete geçirilmek için motivasyonunu dengelemeye özen gösterir.

Hiç kimseye çok güvenme

Her geçen yıl tecrübem arttıkça bu makaleye de aldığım yeni bir dersi ekliyorum. Yıl içerisinde özellikle yöneticilere ait okuduğum anı ve otobiyografi kitaplarından elde edindiğim birbirinden değerli tecrübelerden kendi iş hayatımla özdeşleştirdiğim birini bu yıl listeye dahil etmeyi planlıyordum. Ancak özel hayatımda yaşayıp iş dünyası dahil her alanda kulağımıza küpe olabilecek bir durumla karşı karşıya kalınca onu önceliklendirdim: hiç kimseye çok güvenme.

Yola çıktığınız ya da çıktığınız yolda karşınıza çıkan insanlara, belirli bir geçmişiniz olsun ya da olmasın, hiç bir zaman kontrol edilebilir bir güven seviyesinden fazla güvenmeyin. Tabi ki iş yaptığınız kişilere güvenerek daha rahat iş yaparsınız ama insanoğlu her zaman kendi çıkarlarını başkasının önünde görür ve sözkonusu kendisi olduğunda geçmişteki yaşanmışlıklar tek kalemde silinebilir. Bu yüzden hem özel hayatınızda hem de iş dünyasında siz siz olun ve birlikte olduğunuz insanlara ne kadar güvenirseniz güvenin bir gün onların da sizi yarı yolda bırakabileceğini aklınızda bulundurun. Kendi küçük dünyamdaki tecrübemi bir üst seviyeye taşımam gerekirse size 'kurumsallık' konsepti ile cevap verebilirim. Kurumsallaşmaya çalışan firmaların hepsi insana bağlı yapılardan sisteme bağlı yapılara geçmeye çalışırlar, edinilen tecrübenin şirket tabanına yayılmasını hedeflerler. Bunun arkasında kişiye bağlı yapının yarınının olmaması vardır. Peki neden kişiye bağlı yapı kullanmak istemezler, çünkü o kişi yarın orada olmayabilir. Sizde kendi içinizde bir değerlendirme yaparak mevcut network'ünüz içinde olması gerekenden fazla bir güven hissiyle bağlandığınız kişiler varsa bu yapıyı nasıl alternatifli hale getirebileceğinizi düşünün. Yukarıda bahsettiğim "etkin bir network sahibi ol" maddesi içerisinde herhangi bir kişiye diğerlerinden çok daha ayrıcalıklı bir güven ile bağlıysanız yarın o kişi siizn hayatınızda olmasa ve hayatınızdan çıkarken size nasıl zararlar verebileceği üzerinde kafa yorun ve ona göre kendinizi koruyup alternatifler geliştirin. Bu da sizin kendi sigortanız olsun. Tabi ki her güvendiğiniz sizi yarı yolda bırakacak değil ama ya yarı yolda bırakırsa?

Dokuz yıllık tecrübemle, çok uluslu firmalar başta olmak üzere, çalışanların kariyerlerini yönetirken dikkat etmesi gereken hususları yukarıda özetlemeye çalıştım. Bakalım geçen zaman bu deneyim ve gözlemlerimde ne gibi değişikliklere yol açacak. Kariyer basamaklarını çıkıp kıdem aldıkça listeden neleri çıkarıp, neleri ekleyeceğim bunu zaman gösterecek. Tabi ki herkesin doğruları kendine göre değişir ama yine de yazdıklarım aklınızın bir köşesinde bulunsun.